09-05-17

een zeepbel tussen keuken en kunst

 

paula1a8be6ec-2f2d-11e7-a1b7-36a184138e1b.jpg

 

‘Zelfportret’, 1906, Paula Modersohn-Becker. © rr

We volgen de jonge Paula van Worpswede naar Parijs, waar ze zich in 1900 inschreef aan de Académie Colarossi. Daar mochten meisjes ook naar naaktmodel schilderen, al waren de lessen voor hen twee keer zo duur als voor jongens. Paula’s ruimdenkende ouders vonden het allemaal best, op voorwaarde dat ze voor haar huwelijk een tijdlang kooklessen nam.
Ook na haar trouwen zou ze nog geregeld haar toevlucht zoeken in de Franse hoofdstad. Na het huwelijk van Rilke met haar beste vriendin Clara Westhoff ging Paula scheep met de elf jaar oudere Otto Modersohn, die ze op haar dertigste in de steek zou laten. Hun verbintenis was geen succes:
‘In het huwelijk verdubbelt het gevoel onbegrepen te zijn. Want het hele leven vóór het huwelijk was een zoeken naar die ruimte van begrip. Is het niet beter zo, zonder die illusie, alleen met een grote, eenzame waarheid? Ik schrijf dit in mijn huishoudboekje, paaszondag 1902, in mijn keuken, terwijl ik een kalfsrollade aan het braden ben.’

Wie is Paula M. Becker? - Geen heilige, geen hoer. - Biografie.
Ze was de eerste vrouw die zichzelf naakt schilderde, toen ze zwanger was bovendien. De Franse schrijfster Marie Darrieussecq geraakte gefascineerd door het korte leven van Paula Modersohn-Becker.

Citaat uit: De Standaard der Letteren - 5 mei 2017

 

                                        ‘een zeepbel tussen twee eeuwen’.

 

Zelfs geen zeepbel en al evenmin een sneeuwvlok.
Neen, die schoonheid heb ik nooit bereikt.
Hooguit een komma. In een opstel. Op de houten banken.

En de meester die tevreden was.

Of soms die vlieger van gazettenpapier.
Gelijmd met een warme patat.
En gespannen over twee houten twijgjes.

Met een staart van bladeren. Aan elkaar geregen.

En je dan voelen als een vogel.
Neen, hoger ben ik nooit geraakt.
Tenzij in mijn nachtelijke dromen.

Toen ik rond de kerkentoren vloog. Nog voordat ik later groot geworden was...

 

 

PS.
Ach, we kunnen niet allemaal klaar staan om op de knop te drukken.
Of naar het Louvre stappen in het gezelschap van Beethoven.
De meesten van ons blijven steken in hun rol van vader en moeder.

En verduiveld dat is heel wat.

Behalve als je een emigrant bent. En verlangt naar dat Land van Woorden.
En
Het geluk van de Eenzaamheid. CP.

 PS.
Achttien dagen na de geboorte van haar dochter stierf ze aan een embolie. Haar laatste woord was: ‘Schade.’ En jammer was het inderdaad, want daardoor werd Paula hooguit ‘een zeepbel tussen de twee eeuwen’.

Rilke schreef zijn ‘Requiem für eine Freundin’ voor deze vrouw, die vanaf het begin van haar artistieke carrière was tegengewerkt door haar familie, het noodlot en de dood. Ondanks alles wist de kunstenares toch een duizendtal doeken bij elkaar te schilderen, die later door de nazi’s werden ingedeeld bij de entartete Kunst.

Post een commentaar